چكيده : نوشتار حاضر مىكوشد از طريق استناد به و تحليل سيره‌ى مرحوم قاضى ( ره ) ، رگه‌هايى از سيره‌ى تربيتى ايشان را جسته و آنها را در چارچوب رويكرد « تربيت معنوى » كه خودساز و دگرساز است صورت‌بندى نمايد و اين گزاره را اثبات نمايد كه در رويكرد تربيت معنوى به‌عنوان رويكرد و برنامه‌اى جامع و مبتنى بر اجزاء متعدد ، هر شىء و پديده‌اى داراى ظرفيت معنوى تربيت‌كننده بوده ، فرد براى تربيت خود و ديگرى مىتواند از آنها بهره برد . تكيه بر استاد ، زمينه‌هاى شاگرد ، متن ، زمان و مكان و برخى موضوعات در اين رابطه قابل توجه است كه چندان در نظام‌هاى تربيتى مورد توجه قرار نگرفته و بيشتر بر روندها و رويه‌ها تاكيد دارد . واژگان كليدى : تربيت ، معنويت ، ظرفيت‌هاى معنوى ، سيره‌ى تربيتى مقدمه « تعليم و تربيت » از دغدغه‌هاى هميشگى در جامعه‌ى بشرى بوده ، از ديدگاه برون‌دينى از زمانى كه تاريخ انديشه‌ها نگاشته شده تا امروز ، نظرات و نظرياتى در اين رابطه مىتوان جست و ادبيات آن هر روز پربارتر مىشود ( پژوهشكده‌ى حوزه و دانشگاه ، 1380 ، 366 - 167 ) و در نگاه درون‌دينى ، آن‌چنان‌كه آيات شريفه‌ى قرآن نشان مىدهد « 1 » با آفرينش انسان هم‌زمان و همگام بوده ، به‌عنوان بخشى از رسالت پيامبران و فرستادگان الهى از جمله پيامبر اعظم ( صلىالله عليه و آله و سلم ) ، استمرار داشته ( سوره‌ى مباركه‌ى جمعه ، آيه‌ى شريفه‌ى 2 ) و در نخستين آياتى كه بر آخرين فرستاده‌ى الهى فرو فرستاده شد و بلكه در سراسر معجزه‌ى جاويدان ايشان ( احسانى ، بىتا ) ، جايگاه درخور توجهى پيدا كرد . « تعليم و تربيت » از نگاه برون‌دينى گرچه گاهى تلاش شده هنجارزدايى شود « 2 » در چارچوب‌هاى دينى به‌طور عام و از نگاه اسلامى به‌طور خاص ، هنجارى ، داراى بار كاملا ارزشى ، مثبت ، سوگيرانه ، به‌سوى تعالى و رشد و براى اهدافى معنوى و آن‌جهانى كه اولويت و تقدم هميشگى ( زمانى و مكانى ) دارند مىباشد . دين اسلام در مباحث مهمى مانند تعليم و تربيت ، در كنار برنامه‌هاى جمعى و گروهى براى فرد نيز به‌نسبت رشد و ظرفيتى كه از خود نشان مىدهد داراى برنامه است و او را

--> ( 1 ) - براى نمونه : سوره‌ى مباركه‌ى بقره ، آيات شريفه‌ى 30 تا 33 و نخستين آيات سوره‌ى مباركه‌ى الرحمان كه در آيات پس‌گفته ، تعليم قرآن به‌دليل شرافتى كه دارد مقدم بر آفرينش انسان ذكر شده و تعليم بيان پس از آفرينش انسان آورده شده است . ( 2 ) - و از آن به تعليم و تربيت سكولار ياد مىشود و اينكه توفيق داشته يا نه بحث ديگرى است .